Яна Нізоўцава
Яна Нізоўцава нарадзілася і вырасла ў Мінску, Беларусь, цяпер жыве і працуе ў Варшаве, Польшча. Яна вывучала дызайн віртуальнага асяроддзя і мае прафесійны досвед у розных галінах дызайну — ад графічнага дызайну і паліграфіі да 3D і распрацоўкі прадуктаў. У сваёй мастацкай практыцы Яна працуе з фатаграфіяй і іншымі візуальнымі медыя, даследуючы тэмы памяці, ідэнтычнасці і пачуцця прыналежнасці. Яе праекты часта ўзнікаюць з назіранняў, пытанняў і працы з матэрыялам, а не з загадзя вызначанай формы. Эксперыментуючы з выявай, архівамі і рознымі спосабамі візуальнага апавядання, яна стварае праекты, у якіх даследуе, як асабісты і калектыўны досвед захоўваецца, змяняецца і пераасэнсоўваецца з цягам часу. Яна ўдзельнічала ў адукацыйна-ментарскай праграме PhotoArtDoc 2024 і ментарскай праграме Do Art Together у Варшаве ў 2025 годзе.
// інстаграм
«Рукі мерзнуць»
«Рукі мерзнуць» — гэта фатаграфічны і архіўны праект, які працягваецца і ўзнік пасля смерці майго бацькі.
Назва праекта звязана з адзінай фразай, якую я пачула ад яго ўжо пасля яго смерці. У сне ён сказаў: «Рукі мерзнуць». Гэтыя словы сталі для мяне адпраўной кропкай для разважанняў пра памяць, адсутнасць і пра тое, як адносіны з чалавекам працягваюць існаваць пасля яго сыходу.
Я не магу вярнуцца ў Беларусь і не прысутнічала ні на крэмацыі, ні на наступным пахаванні праху. Значная частка майго досведу страты фармавалася праз фатаграфіі, паведамленні, тэлефонныя размовы і фрагменты інфармацыі, атрыманыя на адлегласці. Праект стаў спосабам пражывання страты ў сітуацыі, калі звыклыя рытуалы развітання сталі немагчымымі. Праект аб’ядноўвае сямейныя фатаграфіі, фрагменты тэкставых паведамленняў, лічбавыя сляды, архіўныя дакументы і калажы. Я разглядаю архіў не як стабільнае сведчанне мінулага, а як прастору, у якой памяць пастаянна перазбіраецца і змяняецца. Спачатку праект быў засяроджаны на архіве майго бацькі, аднак паступова праца з гэтымі матэрыяламі прывяла мяне да больш шырокага даследавання памяці, яе фрагментарнасці і спосабаў яе перазборкі пасля страты.
Цэнтральнае месца ў праекце займаюць вадаёмы, якія мой бацька праектаваў і будаваў на працягу многіх гадоў. Я часта суправаджала яго на гэтых аб’ектах, дапамагала ў працы або проста праводзіла час побач з ім. Сёння гэтыя месцы становяцца адначасова слядамі яго прысутнасці і своеасаблівымі носьбітамі памяці.
Значная частка архіва бацькі застаецца для мяне фізічна недаступнай, у той час як іншыя матэрыялы існуюць толькі ў выглядзе лічбавых фрагментаў. Гэты стан няпоўнасці вызначае саму структуру праекта. Праз фатаграфію, калаж і архіўнае даследаванне я спрабую зразумець, як чалавек працягвае існаваць праз пакінутыя ім сляды і якім чынам памяць фармуецца з таго, што захавалася.
«Рукі мерзнуць» задуманы як праект, які можа існаваць у розных формах — у выглядзе выстаў, фотакнігі і лічбавай архіўнай платформы. Прадстаўленая тут серыя не з’яўляецца завершаным праектам, а адной з яго бягучых формаў у межах працяглага працэсу перазборкі архіва і памяці.
Яна Нізоўцава
